Mərdəkan Heydər Cümə Məscidi

• 03.02.2026 15:56
• 2577 baxış

Yas Mərasimləri: İnanc, Adət və Maddi Yük Arasında

​Bu mövzu həm din xadimləri, həm də sosioloqlar arasında ən çox müzakirə olunan məsələlərdən biridir. İslam dininin əsas qaydaları ilə xalq arasında kök salmış adətlər arasında bəzən ciddi fərqlər yaranır. Gəlin bu həssas məsələyə iki prizmadan baxaq:

​ 1. İslam Dininin Rəsmi Münasibəti (Şəriət)

İslam hüququna görə, yas mərasimi əslində çox sadə olmalıdır:

​Ehsan süfrəsi: Dində "yas sahibi gələnlərə yemək verməlidir" deyə bir qayda yoxdur. Əksinə, Peyğəmbərimizin (s.a.v.s) tövsiyəsinə görə, kədərli və iş-gücdən kəsilən yas sahibinə yaxınları tərəfindən yemək gətirilməlidir.

​İsrafçılıq: Qurani-Kərimdə israf qəti şəkildə pislənilir. Yas məclislərində dəbdəbəli süfrələrin açılması, bir növ göstəriş yarışına çevrilməsi dini baxımdan doğru hesab edilmir.

​Ağlamaq və mərsiyə: Səssiz ağlamaq icazəli olsa da, fəryad qoparmaq və taleyə üsyan etmək bəyənilmir.

​ 2. Adətlərin Sosioloji Tərəfi

Bəs niyə Azərbaycanda bu qədər geniş süfrələr açılır?

​Ruhun şad olması inancı: Yedirilən hər tikənin mərhumun ruhuna savab olaraq yazıldığına dair köklü bir inanc var.

​İctimai dəstək: Qədimdə bu süfrələr həm də ehtiyacı olanların qarnını doyurduğu bir sosial yardım növü idi.

​"El-oba nə deyər?" faktoru: Təəssüf ki, bir çox ailə qınaqdan qorxduğu üçün borca girərək təmtəraqlı məclis qurur.

​ Psixoloji Əhəmiyyət

40 günlük mərasimlər yas sahibinin təklənməməsinə və itkini mərhələli şəkildə qəbul edib normal həyata qayıtmasına kömək edir.

​ Son Tendensiya: "Çay süfrəsi"

Son illərdə bir çox bölgədə "Yalnız çay, xurma və halva" qaydası tətbiq olunur. Bu, həm maddi yükü azaldır, həm də diqqəti yeməkdən dualara və mərhumun xatirəsinə yönəldir.

​Sizcə, bu dəyişiklik bütün ölkə üzrə genişlənməlidirmi?

Müəllif Rahim Babayev

Mərdəkan Heydər Cümə məscidinin İcma sədri